विशेष बातमी (दिल्ली/मुंबई): १९७५ च्या ऐतिहासिक ‘जेपी आंदोलना’नंतर देशाने सोमवारी राजधानी दिल्लीत विद्यार्थ्यांच्या आक्रोशाचा तसाच एक अभूतपूर्व वणवा पाहिला. ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’च्या (CJP) बॅनरखाली हजारो विद्यार्थ्यांनी, कलाकारांनी आणि साहित्यिकांनी एकत्र येत काढलेल्या ‘संसद मार्च’मुळे देशातील राजकारण ढवळून निघाले आहे. “भ्रष्ट व्यवस्था संपलीच पाहिजे आणि जबाबदारांनी खुर्ची सोडलीच पाहिजे!” या एकाच मागणीने संपूर्ण दिल्लीचा परिसर दुमदुमून गेला.
पोलिसांची कारवाई अपयशी; अश्रूधूर अन् लाठीचार्ज :
विद्यार्थ्यांना संसदेकडे जाण्यापासून रोखण्यासाठी दिल्ली पोलिसांनी संपूर्ण ताकद पणाला लावली होती. इंटरनेट बंदी, रस्ते अडवणे, तीन स्तरांचे सुरक्षा कवच (त्रिस्तरीय सुरक्षा), आणि ‘रॅपिड रिस्पॉन्स’ पथके तैनात करूनही आंदोलकांचा वेग रोखता आला नाही.
हिंसक चकमक: आंदोलक संसदेपासून अवघ्या २०० मीटर अंतरावर पोहोचताच पोलिसांनी लाठीचार्ज केला आणि अश्रूधुराच्या नळकांड्या फोडल्या. पोलिसांच्या या कारवाईत अनेक आंदोलक रक्तबंबाळ झाले, तरीही ते मागे हटले नाहीत. या चकमकीत काही पोलिस कर्मचारी आणि एक सब-इन्स्पेक्टरही जखमी झाल्याची माहिती आहे.
अखेर पोलिसांनी आंदोलकांना गाड्यांमध्ये भरून हटवण्याचा प्रयत्न केला, तरीही “अन्याय सहन करणार नाही!” अशा विद्यार्थ्यांच्या घोषणांनी संसद मार्ग दणाणतच राहिला.
विद्यार्थ्यांच्या ३ प्रमुख आणि आक्रमक मागण्या:
‘नीट’मधील घोटाळा आणि पेपर लीक: नीट आणि इतर स्पर्धा परीक्षांमधील घोटाळ्यांची निष्पक्ष चौकशी करून मुख्य जबाबदारांना तात्काळ शिक्षा द्या.
शिक्षणमंत्र्यांचा राजीनामा: परीक्षांमधील या महाघोटाळ्याची नैतिक जबाबदारी स्वीकारून केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी तात्काळ राजीनामा द्यावा.
बेरोजगारीवर उत्तर द्या: देशात वेगाने वाढणारी बेरोजगारी आणि सरकारी परीक्षांच्या निकालांना होणारा विलंब यावर सरकारने स्पष्ट भूमिका मांडावी.
महाराष्ट्रातही संतापाचा उद्रेक; मुंबई, नागपूर, पुण्यात पोलिसांशी धुमश्चक्री :
दिल्लीतील आंदोलनाचे लोण महाराष्ट्रातही वेगाने पसरले आहे. मुंबईत लाठीचार्ज: मुंबईतील दादर येथील चैत्यभूमीवर जमा झालेल्या ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’च्या कार्यकर्त्यांवर आणि तरुणांवर पोलिसांनी लाठीचार्ज केला. यामध्ये अनेक कार्यकर्ते जखमी झाले आहेत.
नागपूर व पुण्यात निदर्शने: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळ्याजवळ हजारो विद्यार्थ्यांनी एकत्र येत केंद्र सरकारविरोधात जोरदार घोषणाबाजी केली.
हिंगोलीत प्रधान यांचा पुतळा जाळला: हिंगोलीत ‘क्रांतिकारी शेतकरी संघटने’च्या कार्यकर्त्यांनी केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या पुतळ्याचे दहन केले आणि जोडे मारो आंदोलन केले.
विद्यार्थ्यांचा हा रौद्ररुप आक्रोश पाहून सरकारला नमते घ्यावे लागले आहे. केंद्रीय आरोग्य मंत्री जे. पी. नड्डा यांनी वरिष्ठ पोलिस अधिकाऱ्यांची भेट घेतली. मिळालेल्या माहितीनुसार, सरकार आता शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्यावर गंभीर विचार करत आहे.
खासदार डिंपल यादव अटकेत: आंदोलनाला पाठिंबा देण्यासाठी रस्त्यावर उतरलेल्या समाजवादी पक्षाच्या खासदार डिंपल यादव, प्रिया सरोज आणि इक्रा हसन यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले आहे. “या सरकारने विद्यार्थ्यांचे भवितव्य हिरावून घेतले आहे,” असा घणाघाती आरोप डिंपल यादव यांनी केला.
अभिजीत दीपके यांचे उपोषण मागे: सीजेपीचे संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी सरकारकडून चर्चेचे आश्वासन मिळाल्यानंतर आणि अभिनेत्री शबाना आझमी, प्रकाश राज, मनोज झा यांच्या उपस्थितीत आपले उपोषण मागे घेतले.
नेते काय म्हणाले? (प्रमुख प्रतिक्रिया) :
“मूलभूत त्रुटी मान्य करण्याऐवजी सरकार आंदोलन दडपत आहे. ही हुकूमशाहीकडे चाललेली वाटचाल असून, देशाची लोकशाही धोक्यात आली आहे. शिक्षणमंत्र्यांची तात्काळ हकालपट्टी झालीच पाहिजे.”
— आदित्य ठाकरे (आमदार तथा युवासेनाप्रमुख)
“दिल्लीत जे आंदोलन सुरू आहे, त्याचे संपूर्ण श्रेय सर न्यायाधीश सूर्यकांत यांनाच आहे. त्यांनी देशातील मेलेल्यांना जिवंत केल्याबद्दल आभार. सरकारला वाटले आंदोलकांना किड्या मुंग्यांसारखे चिरडून टाकता येईल. मात्र झुरळे चांगलीच खंबीर निघाली. देशभरातून त्यांना पाठिंबा आहे.
— संजय राऊत (खासदार, शिवसेना UBT)
विद्यार्थ्यांच्या या अभूतपूर्व ‘जेन-झी’ आंदोलनाने देशाच्या राजकारणात आणि शिक्षण व्यवस्थेत मोठा भूकंप घडवून आणला आहे. आता सरकार शिक्षणमंत्र्यांचा राजीनामा घेणार की हे आंदोलन आणखी उग्र रूप धारण करणार, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे!
